Samen naar het nieuwe pensioenstelsel
Debby van der Voort (Communicatiemanager Shell Pensioen) en Martin ten Brink (Voorzitter van het bestuur van SSPF) in dialoog over de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel.
SSPF is druk bezig met de voorbereiding op het nieuwe pensioenstelsel. Het bestuur speelt in de transitie van SSPF naar de Wet toekomst pensioenen (Wtp) een belangrijke rol.
De Wtp verandert het Nederlandse pensioenlandschap ingrijpend. Ook SSPF staat voor grote stappen. Het bestuur van SSPF vindt het belangrijk om hierover open en transparant te communiceren. Martin en Debby spraken over de ontwikkelingen, uitdagingen en hoe deelnemers stap voor stap worden meegenomen in deze transitie.
Deelnemers stellen ons vaak de vraag waarom worden alle opgebouwde en ingegane pensioenen overgezet naar het nieuwe pensioenstelsel? Hoe is dit besluit genomen?
Martin: Shell Nederland en de Centrale Ondernemingsraad (COR) hebben in 2024 een akkoord bereikt over de implementatie van de Wtp bij SSPF. Daarbij heeft de Voeks Hoorrechtcommissie het wettelijk hoorrecht uitgeoefend.
Op basis van dit akkoord hebben Shell Nederland en de COR op 1 juli 2024 een transitieplan voorgelegd aan het bestuur van SSPF. Daarin is de opdracht opgenomen om per 1 januari 2027 over te gaan naar het nieuwe stelsel, inclusief het invaren van alle opgebouwde en ingegane pensioenen. Het bestuur heeft tussen zomer 2024 en zomer 2025 zorgvuldig getoetst of deze opdracht voldoet aan wet- en regelgeving, in hoeverre het uitvoerbaar en ook evenwichtig is. Dat zijn de drie wettelijke criteria die een bestuur moet gebruiken. Op basis van deze 3 criteria had het bestuur van SSPF géén reden om de opdracht tot invaren van de sociale partners niet te aanvaarden. Invaren geeft, in het overgrote merendeel (minimaal 67%) van alle 10.000 doorgerekende scenario’s, een beter pensioenperspectief voor álle deelnemers ten opzichte van een situatie waarin het fonds zou ‘hard sluiten’. Daarnaast heeft het vervallen van de huidige bijstortgarantie een belangrijke rol gespeeld bij de beoordeling van de evenwichtigheid van de voorgenomen Wtp-transitie. De werkgever betaalt voor het vervallen van die garantie een koopsom die recht doet aan de waarde van die bijstortgarantie.
Als onderdeel van de opdrachtaanvaarding is door SSPF een uitgebreid implementatieplan opgesteld en ingediend bij De Nederlandsche Bank (DNB) voor goedkeuring. Dit plan bevat alle overwegingen, berekeningen en onderbouwingen van het pensioenfonds ten aanzien van de Wtp-transitie. Daarnaast is een communicatieplan ingediend bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Conform de vereisten van de Wtp is advies gevraagd aan het Verantwoordingsorgaan (VO) en goedkeuring verkregen van de Raad van Toezicht (RvT). Het plan, alsmede ook een beknopte samenvatting op hoofdlijnen, is te vinden op www.shellpensioen.nl.
Hoe verloopt het goedkeuringsproces bij De Nederlandsche Bank (DNB) voor het invaren van pensioenen?
Martin: Nu de eerdergenoemde stappen zijn afgerond, werkt het bestuur van SSPF aan de implementatie van de nieuwe regeling per 1 januari 2027. AFM heeft inmiddels een positief advies gegeven op het ingediende SSPF-communicatieplan. DNB is nog bezig met de beoordeling en een definitieve goedkeuring door DNB van het implementatieplan is nog niet ontvangen. Wel was DNB al positief over de kwaliteit van het implementatieplan en de vele onderliggende financieel-technische documenten.
We verwachten dat DNB in de loop van 2026 definitieve goedkeuring geeft. De precieze datum is nog niet bekend, want DNB moet ook nog de plannen van andere fondsen beoordelen.
Er zijn een aantal zienswijzen ingediend bij DNB, sommige deelnemers hadden opmerkingen of vragen over het implementatieplan. Hoe kijkt het bestuur van SSPF naar deze zienswijzen?
Martin: Het bestuur is er voorstander van dat belangen van alle deelnemers, waaronder de gepensioneerden en oud-medewerkers worden gehoord. Het hoorrecht van VOEKS en de zienswijzen worden vanzelfsprekend gerespecteerd. Het bestuur onderstreept hierbij dat het belangrijk is dat alle feiten uit het implementatieplan worden bezien en niet slechts een deel van de inzichten. Op die manier bieden we deelnemers een volledig en evenwichtig beeld van wat en hoe is besloten. Daarom is op www.shellpensioen.nl extra toelichting geplaatst. Ik zou graag iedereen aanmoedigen om die website periodiek te bezoeken voor de laatste informatie.
Hoe weten deelnemers dat dit proces eerlijk en zorgvuldig is verlopen?
Martin: Elke stap in het proces is transparant gezet. Het VO, waarin gepensioneerden ruim vertegenwoordigd zijn, heeft het hele proces van nabij gevolgd met een eigen onafhankelijke deskundige. Daarnaast heeft het VO talloze vragen gesteld en toelichting gekregen en aan de hand van deze inzichten heeft het VO uiteindelijk positief geadviseerd. De RvT, met 3 onafhankelijke leden, heeft het invaarbesluit ook beoordeeld en goedgekeurd. Onafhankelijke externe experts, zoals actuarissen, accountants en juristen, hebben het proces begeleid en beoordeeld. Ook zijn interne controles uitgevoerd door risicomanagement- en audit sleutelfunctionarissen. Zo is geborgd dat het proces eerlijk, transparant en zorgvuldig is verlopen.
Martin ten Brink:
“De transitie naar het nieuwe pensioenstelsel is een grote verantwoordelijkheid. Wij blijven hard werken om deelnemers
goed te informeren. Heldere communicatie en wederzijds vertrouwen
staan daarbij centraal. SSPF zorgt voor een solide pensioen, nu en in de toekomst.”
In de nieuwe regeling ligt het risico meer bij de deelnemer, hoe worden deze risico’s gedeeld?
Martin: In de nieuwe regeling delen de SSPF-gepensioneerden de aan pensioen verbonden risico’s met elkaar omdat ze samen deelnemen in het uitkeringscollectief (Collectief Variabel Pensioen”, kortweg CVP). In dit uitkeringscollectief worden meerdere maatregelen genomen om risico’s, zoals het beleggingsrisico, voor deelnemers te mitigeren. Een voorbeeld hiervan is een goed gespreide beleggingsportefeuille.
Daarnaast heeft het bestuur besloten om €500 miljoen apart te zetten voor de instelling van een risicodelingsreserve. Met deze reserve is de kans dat pensioenen van gepensioneerden door de transitie lager uitvallen, gereduceerd tot minder dan 5% in de eerste 15 jaar.
Hoe wordt de buffer van het fonds verdeeld? Kun je uitleggen waarom oudere gepensioneerden minder verhoging krijgen dan jongere deelnemers? En kan er alvast een schatting worden gegeven van de pensioenverhoging na het uitdelen van de buffer?
Martin: De buffer wordt verdeeld volgens wettelijke regels en op basis van de methodiek zoals is voorgesteld in het transitieplan. De financiële positie van SSPF op het moment van overgang is hierbij leidend. Het op dat moment aanwezige kapitaal wordt, onder aftrek van een verplichte buffers die in het nieuwe stelsel moet worden aangehouden, onder alle deelnemers verdeeld in lijn met de verdeelregels van de huidige pensioenregeling. Dat betekent dat alle deelnemers van SSPF in één keer, boven op hun bestaande pensioenrecht, een percentage krijgen van hun toekomstige indexatieverwachting. Hierbij ontvangen de oudere deelnemers een kleiner aandeel ten opzichte van jongere deelnemers: de oudere deelnemers hebben immers een kortere verwachte levensduur dan de jongeren. Dat is in de huidige regeling niet anders. Het bestuur vindt het belangrijk om dit helder uit te leggen, zodat iedereen begrijpt waarom de verdeling zo is. Vlak voor de transitie op 1 januari 2027, zal bekend zijn wat de precieze financiële status van het fonds is en dus de hoogte van de buffers. Op dát moment wordt ook duidelijker, wat dit exact voor de individuele deelnemers betekent. In november 2026 ontvangen alle deelnemers een persoonlijk overzicht waarin hun individuele situatie wordt toegelicht.
Op dit moment ontvangen onze deelnemers elk jaar indexatie. Hoe zit het met indexatie in de toekomst?
Martin: Dat wordt anders. Op het moment van invaren krijgt iedereen een eenmalige verhoging uit de bufferverdeling. SSPF start met een grote buffer (minimaal 25%), waardoor de pensioenen direct worden verhoogd met zo’n 70–100% van de verwachte toekomstige indexaties. Vervolgens zal SSPF ook in de nieuwe regeling rendement maken omdat de pensioenkapitalen belegd blijven. Dit rendement komt ook direct ten gunste aan de deelnemers van SSPF.
Dus ook in de toekomst zullen de pensioenen aangepast worden op basis van de gemaakte rendementen. Dit zal naar verwachting veelal een positieve aanpassing zijn, maar kan soms ook een neerwaartse aanpassing zijn. Uiteraard zal het Bestuur van SSPF negatieve aanpassingen zo veel mogelijk proberen te voorkomen, door verstandig beleggingsbeleid. Daarnaast wordt verwacht dat invaren in het overgrote deel (minimaal 67%) van alle 10.000 doorgerekende scenario’s leidt tot een beter pensioenperspectief voor álle deelnemers dan een situatie waarin het fonds ‘hard zou sluiten’.
Sommige gepensioneerde deelnemers willen weten waarom zij niet kunnen kiezen voor een tweede Collectief Variabel Pensioen (CVP) of verschillende beleggingsprofielen, en is het mogelijk dat dit in de toekomst alsnog wordt aangeboden?
Martin: De mogelijkheid van een tweede uitkeringscollectief (CVP) is door het pensioenfonds onderzocht, ook omdat Shell Nederland en de COR hierom hadden verzocht. Hoewel het bestuur de wens hiertoe begrijpt, is de regeling in de wet zó ontworpen dat er sprake is van één uitkeringscollectief voor gepensioneerden. Daarbij krijgen de gepensioneerden die minder risico willen op moment van overgang, de vrije keuze krijgen om hun pensioenkapitaal over te dragen aan een verzekeraar. Omdat de wetgeving zo vastgesteld is, hebben alle pensioenuitvoerders hun systemen ook zo ingericht. Het toevoegen van een uitkeringscollectief is uitvoeringstechnisch zeer complex en kostbaar, reden waarom het op dit moment niet haalbaar is gebleken. Als dit in de toekomst verandert, zal het bestuur van SSPF deze optie nogmaals overwegen en nader onderzoeken.
We begrijpen dat elke deelnemer een eigen pensioenpot krijgt, maar wat gebeurt er als deze leeg is; krijgen gepensioneerden en nabestaanden nog steeds een levenslang pensioen onafhankelijk van hoe oud men wordt?
Martin: Het simpele antwoord is dat de persoonlijke pensioenpot in het CVP niet leeg kán raken. Dat is het voordeel van een collectieve uitkeringsfase. Deelnemers brengen hun persoonlijke pensioenpot in het collectief en de risico’s worden vervolgens met elkaar gedeeld. Als een deelnemer langer leeft, wordt dit risico opgevangen door de collectiviteit. Er zijn immers ook deelnemers die korter zullen leven dan gemiddeld. Elke deelnemer in het CVP blijft dus levenslang pensioen ontvangen. Dit basisprincipe blijft ongewijzigd in het nieuwe stelsel en geeft zekerheid aan alle gepensioneerden en hun nabestaanden.
Tot de overgang op 1 januari 2027 kan er economisch veel gebeuren. Hoe zorgt het fonds voor een goed evenwicht tussen dekkingsgraad en rendement tot 2027?
Martin: Het fonds heeft in de afgelopen jaren een duidelijke beleggingsstrategie gevolgd, die gericht is op realisatie van de huidige indexatie-ambitie. Deze doelstelling zal tot aan de datum van overgang in stand blijven en bijt niet met de doelstellingen van de nieuwe pensioenregeling. Mocht er in 2026 blijken dat extra maatregelen nodig zijn, dan zal het bestuur dat zeker overwegen. Daarbij blijft voorop staan dat het bestuur, ondersteunt door een professionele vermogensbeheerder, zorgdraagt voor een goede balans tussen rendement en risico, door zorgvuldig risicomanagement en het benutten van expertise, zodat het fonds financieel gezond blijft tot en na de overgang.
Achmea stopt als pensioenuitvoeringsorganisatie. Hoe wordt de overgang geregeld?
Martin: Achmea stopt in 2030 met pensioenadministratie. SSPF zoekt tijdig een nieuwe partner voor de uitbesteding van de pensioenuitvoering en zal zorgdragen voor een soepele overgang. De risico’s worden zorgvuldig beoordeeld en deelnemers worden ruim van tevoren geïnformeerd over eventuele veranderingen.
In 2026 zullen de betaaldata van de pensioenuitkering vanaf september veranderen naar de 25e van elke maand, in plaats van de 1e. Waarom verandert de betaaldatum en mis ik dan 3 weken pensioen?
Martin: Deze aanpassing zorgt voor een goede aansluiting bij nieuwe administratieve processen en vermindert de risico’s en kosten in de uitvoering. Het administratieve proces wordt efficiënter en sluit aan bij de gangbare praktijken in de pensioensector en bij die van de meeste werkgevers. Vrijwel alle Nederlandse pensioenfondsen betalen pensioen aan het einde van elke maand. Dit is ook consistent met het betalingsmoment van alle salarisbetalingen die aan werknemers door Shell wordt gedaan. Door deze wijziging missen gepensioneerden geen pensioen, maar éénmalig zal er 3 weken extra zitten tussen 2 pensioenbetalingen. Je pensioen blijft hetzelfde.
Martin: Hier ligt een belangrijke taak voor communicatie. Hoe nemen jullie deelnemers mee in al deze veranderingen?
Debby: We communiceren op vele manieren en steeds op basis van de meest recente kennis en inzichten: in een vroege fase de hoofdlijnen en meer specifieke details naarmate de beoogde transitiedatum dichterbij komt. Dit doen we via websites, nieuwsbrieven, mailings, webinars en –indien gewenst– zelfs met persoonlijke adviesgesprekken.
Het CARE-programma speelt hierin een centrale rol. CARE staat voor “Comfort and Retirement Ease” en biedt e-learnings, webinars en persoonlijke begeleiding, zodat deelnemers stap voor stap worden meegenomen in wat de verandering in pensioenen voor hen kan betekenen. Ik zou graag alle deelnemers uitnodigen om de CARE website, boordevol nuttige informatie, te bezoeken: www.care-shellpensioen.nl.
Daarnaast werken we samen met VOEKS Welzijnsnetwerk om deelnemers te bereiken die digitaal iets minder vaardig zijn en soms al ver over de 80 jaar. Zo proberen we alle deelnemers te bereiken en te helpen met de transitie, ook al weten we op dit moment nog niet precies wat de persoonlijke gevolgen zijn.